MAGIA MAŁYCH ZIARENEK

Kawa to napój sporządzany, zwykle na gorąco, z palonych, a następnie zmielonych lub poddanych instantyzacji ziaren kawowca. Historycznie kawa pochodzi z Afryki z Etiopii a w Europie zawitała na stoły około XVI wieku. W czasach dzisiejszych kawa jest jednym z najbardziej popularnych napojów na całym świecie i jednocześnie głównym źródłem kofeiny.

Spożywamy ją przeważnie dla pobudzenia i orzeźwienia organizmu oraz do zwiękrzenia sprawności umysłu. Ma ona jednak tez wiele właściwości leczniczych pomimo tradycyjnego spojrzenia na kawę jak na używkę. Rocznie ludzkość wypija ok 400 mld filiżanek kawy a produkuje sie ją z ok, 7 milionów ton ziaren.

Najcenniejszym gatunkiem kawy jest pochodząca z wyżyn Etiopii kawa arabska (Coffea arabica), krzew uprawiany obecnie w całej Afryce, Ameryce Południowej i Azji. Inne uprawiane kawy to: kawa liberyjska (Coffea liberica), kawa koszykowa (Coffea canephora) – robusta, i kawa wyniosła (Coffea excelsa). Wszystkie pochodzą z przyrównikowej części Afryki, dają ziarno gorszej jakości, ale są odporne na choroby oraz trudne warunki siedliskowe. Aby uzyskać połączenie korzystnych cech skrzyżowano kawę arabską z kawą koszykową i uzyskano kawę arabustę (Arabica Robusta).

Arabika to gatunek kawy pochodzący z Etiopii. Znany jest również jako „krzew kawy Arabii”, „górska kawa”. Sądzi się, że kawa arabska to pierwszy gatunek kawy kultywowany przez ludzi, rosnący w południowo-zachodniej Arabii już od ponad 1.000 lat.

Espresso (kawa z ekspresu) to nazwa sposobu przygotowywania kawy w specjalnym ekspresie, przez przepuszczenie ok. 25-30 ml gorącej (ok. 90 stopni Celsjusza) wody pod wysokim ciśnieniem przez bardzo drobno zmielone ziarna kawy.

Espresso parzy się zazwyczaj z mieszanek kilku, czasem kilkunastu czystych arabiki, ale także z kilku, lub kilkudziesięcioprocentową domieszką robusty. Powstała w ten sposób mocna kawa posiada gęstą, orzechowobrązową piankę zwaną z włoskiego: crema. Piance tej espresso zawdzięcza dużą część swego aromatu. Dzięki krótkiemu czasowi ekstrakcji, wynoszącemu ok. 25 sekund, zawartość kofeiny w jednej filiżance jest niewielka w porównaniu z kawą z ekspresu przelewowego. Oprócz samodzielnego napoju, stanowi ona bazę dla bardzo wielu innych napojów kawowych – m.in. latte macchiato, caffe macchiato czy cappuccino.

Espresso, podawana w małych filiżankach, przykryta jest warstwą gęstej, ciemnej i aromatycznej pianki. Espresso serwowane w małej, ogrzanej przed podaniem filiżance o pojemności ok. 70 ml, wypełnia ją do połowy. Można je pić zarówno z cukrem, jak i bez. Można także dodawać, według uznania: kakao, czekoladę, wanilię, cynamon, itp. Espresso z dodatkiem spienionego mleka to cappuccino. Często do espresso podaje się kieliszek wody, która służy do przepłukiwania małą jej ilością kubków smakowych przed każdym łykiem kawy. Takie postępowanie zapewnia głębszy smak przy każdym kolejnym łyku napoju.

Espresso wywodzi się z Włoch, gdzie w 1901 roku Luigi Bezzera stworzył pierwszy ekspres do espresso. Stamtąd tez pochodzi również nazwa napoju, i wbrew powszechnym opiniom nie ma związku z szybkością przygotowania, lecz pochodzi od włoskiego przymiotnika espressivo – wyrazisty, wyraźny.

Cappuccino

Cappuccino to też włoski specjał kawowy z dodatkiem spienionego mleka (rzadziej z bitą śmietaną) i z posypką czekolady lub kakao dla ozdoby. Podawane często do smaku z gałką loda w śmietance, to kawa, która podobnie jak habity kapucynów, od których bierze swoją nazwę, ma orzechowy kolor. Składa się z 1/3 espresso, 1/3 mleka i 1/3 mlecznej piany. Zaleca się pić ją na śniadanie, najlepiej do kruchego francuskiego pieczywa. Nazwa napoju, jak wspomniano, pochodzi od brązowawo-czerwonego habitu mnichów kapucynów (cappuccini), którzy wynaleźli ten rodzaj kawy. Świeżo zaparzone espresso jest wlewane do dużej filiżanki, następnie naczynie jest napełniane do samej górnej krawędzi świeżo spienionym mlekiem i na końcu ozdobione szczyptą naturalnego kakao.

 

Latte Macchiato

Latte macchiato (z włoskiego „splamione mleko”) to kawa, która powstaje przez powolne (delikatnie, po ściance) dolanie kawy espresso do gorącego mleka, pokrytego warstwą mlecznej piany. Przy prawidłowym przygotowaniu otrzymuje się trzy warstwy: na dole mleko, po środku espresso, na górze piana. Dzięki temu jest to jedna z najciekawiej wyglądających, lecz także jedna z droższych kaw. Podawana jest w przezroczystej szklance z grubymi ściankami o pojemności ok. 250ml. Może być pita przez słomkę. Latte macchiato można dekorować, podobnie jak cappuccino, czy espresso wiórkami czekoladowymi, kakao, cynamonem itp. Można także dodawać syropów smakowych tworząc całą gamę nowych smaków.

Badania naukowe przeprowadzane w ostanim czasie nie wykazały szkodliwości spożywania kawy, z drugiej strony też nigdy też nie zaliczano jej do zdrowej żywności. Dopiero w ostatnich dekadach przeprowadzono wiarygodne badania na dostatecznie dużych grupach pacjentów. Mimo tych badań nie ma jednoznacznych opinii w kwestii wpływu kawy na zdrowie. Określono w tych badaniach następujące zależności: